O kreteńskim stylu życia czyli geneza diety śródziemnomorskiej


Witam Was w drugim poście z cyklu o diecie śródziemnomorskiej. Poprzednio starałam się rozwiać częste wątpliwości i nieporozumienia dotyczące tej diety. Na dziś miałam dla Was przygotowany bardzo długi post dotyczący zasad diety śródziemnomorskiej oraz ich genezy, ale bądźmy szczerzy - nikt nie lubi długich postów. Dlatego postanowiłam podzielić go na dwie części.

Dziś wyjaśnimy sobie, jakie znaczenie dla diety śródziemnomorskiej ma kuchnia grecka, a dokładniej tradycje kulinarne jednej z greckich wysp - Krety. Odpowiemy sobie również na pytanie, kim był oraz co jadł człowiek najbardziej wolny od chorób serca na świecie - mieszkaniec Krety.

Zapraszam!

Tu znajdziecie pierwszy post: Fakty i mity o diecie śródziemnomorskiej.

Zanim w kolejnym poście przedstawię Wam zasady diety śródziemnomorskiej, chciałabym, abyście zrozumieli, skąd się wzięły. Pamiętajcie, że dieta śródziemnomorska nie została wymyślona w gabinecie jakiegoś lekarza szukającego sławy, lecz oparto ją na sposobie żywienia prawdziwych ludzi.
Ponownie umilę Wam czytanie migawkami z wakacji. To malowidło zdobi ścianę jednego z budynków w miasteczku Hipokratesa na wyspie Kos. Autor jest mi niestety nieznany. 


Dlatego na chwilę jeszcze raz cofniemy się do lat 50 i 60 XX w. do Badania Siedmiu Krajów. Jeżeli czytaliście poprzedni post, to może pamiętacie, że polegało ono na przebadaniu stanu zdrowia oraz stylu życia populacji kilku krajów (dokładnie 7 ;)), m.in. Grecji i Włoch, oraz że jego wyniki stanowiły podstawę dla sformułowania definicji diety śródziemnomorskiej:

Dieta śródziemnomorska odnosi się do zwyczajów żywieniowych typowych dla Krety, większości pozostałej Grecji oraz południowych Włoch na początku lat 60 XX w.

Dlaczego akurat Krety?

Badania przeprowadzone przez Ancela Keysa, ojca diety śródziemnomorskiej, wykazały, że typowe zwyczaje żywieniowe mieszkańców szczególnego regionu Grecji, a mianowicie Krety, związane były z wyjątkowo dobrym zdrowiem - żaden region leżący nad Morzem Śródziemnym nie charakteryzował się tak niską umieralnością z powodu choroby niedokrwiennej serca, jak Kreta. Dlatego dietę grecką, a dokładniej kreteńską, z lat 50 i 60 XX w. wieku uznano za wzorcową dietę śródziemnomorską, zaś zalecenia żywieniowe dla diety śródziemnomorskiej faktycznie oparto na wynikach badania epidemiologicznego mężczyzn zamieszkujących wiejskie obszary Krety w latach 50tych.

Przyjrzyjmy się, jak Dr. Henry Blackburn, były dyrektor Wydziału Epidemiologii Uniwersytetu Minnesoty, który brał udział w Badaniu Siedmiu Krajów, opisał mężczyznę zamieszkującego Kretę w tamtych czasach (tłumaczenie własne z j. ang. z dość poetyckiego opisu uczonego, nie w pełni dokładne, lecz oddające sens):

„Jest pasterzem lub drobnym rolnikiem, pszczelarzem lub rybakiem, lub też handlarzem oliwek lub win. Codziennie chodzi do pracy pieszo i trudzi się w łagodnym słońcu swojej greckiej wyspy, pośród buczenia świerszczy i odległych ryków osłów, w pokoju swej krainy. (…) Kontynuuje sjestę posiłkiem oraz drzemką w domu i powraca odświeżony, aby dokończyć swoją pracę. Jego główny posiłek, jedzony w połowie dnia, składa się z bakłażana, z wielkimi barwnymi pieczarkami, chrupiącymi warzywami i wiejskim chlebem maczanym w nektarze, którym jest złota kreteńska oliwa. Raz w tygodniu jada trochę jagnięciny, naturalnie aromatyzowanej tymiankiem jedzonym przez zwierzęta na pastwiskach. Raz w tygodniu jada kurczaka. Dwa razy w tygodniu jada świeżą rybę prosto z morza. Na pozostałe posiłki jada gorące dania złożone z warzyw strączkowych doprawionych mięsem i przyprawami. Po daniu głównym następuje cierpka sałatka, następnie daktyle, tureckie słodycze, orzechy lub soczyste świeże owoce. Ostre lokalne wino wieńczy tę zróżnicowaną i smakowitą kuchnię … Ten człowiek Krety patrzy spokojnie na surowy, lecz harmonijny krajobraz. Jest bezpieczny w swojej niszy długiej historii od Minojczyków i wcześniej, człowiek na przestrzeni dziejów ludzkości. (…) Charakteryzuje go najniższe ryzyko zawału serca, najniższa śmiertelność oraz największa oczekiwana długość życia w świecie Zachodu.” (link do całego tekstu w j. ang.)

Typowo grecki widoczek, niestety nie z Krety, lecz z wyspy Kos
Dr. Henry Blackburn nakreślił dość idylliczny obraz człowieka żyjącego w zgodzie z naturą i samym sobą. Obraz dla większości z nas bardzo różny od życia jaki prowadzimy tutaj w Polsce. Czytając ten opis mam ochotę pakować walizkę i lecieć na Kretę, ale zdaję sobie sprawę, że nie dla każdego taki styl życia wydaje się wymarzony.

Sęk w tym, że wcale nie musimy mieszkać na greckiej wyspie, być rolnikiem czy pszczelarzem, aby wynieść dla siebie korzyści z powyższego opisu. Każdy z nas może zastosować dietę, która chroniła serca kreteńskich mężczyzn przed chorobami i wydłużała ich życie. Każdy z nas może zmienić dietę kreteńską w swoją własną codzienną dietę.

A to za sprawą grupy naukowców, który spotkali się, aby wspólnie opracować zasady diety śródziemnomorskiej z korzyścią dla wszystkich ludzi. W kolejnym poście wreszcie przejdziemy do sedna, czyli opowiemy sobie o zasadach diety śródziemnomorskiej na podstawie Piramidy żywieniowej diety śródziemnomorskiej. Zaglądajcie do Chilli, czosnek i oliwa, aby nie przegapić kolejnych odsłon cyklu:)

Uliczka w stolicy wyspy Nissiros, Mandraki
Bibliografia:
- www.olivetomato.com
- Cichocka A. „Dieta śródziemnomorska w profilaktyce pierwotnej choroby niedokrwiennej serca” www.endokrynologia.viamedica.pl
- Willett WC; Sacks, F; Trichopoulou, A; Drescher, G; Ferro-Luzzi, A; Helsing, E; Trichopoulos, D (June 1, 1995). "Mediterranean diet pyramid: a cultural model for healthy eating". American Journal of Clinical Nutrition
Jeżeli spodobał Ci się ten wpis, pozostańmy w kontakcie. Możesz śledzić moją stronę na Facebooku lub Google +, aby być na bieżąco z kolejnymi wpisami. Obserwuj mnie też na Instagramie, gdzie znajdziesz migawki z mojego codziennego życia.

4 komentarze:

  1. Śródziemnomorskie jedzenie kocham i wielbię pasjami, ale wydaje mi się, że trochę racji mają ci, którzy mówią, że to co dobre tam gdzie temperatura zimą nie spada poniżej 10 stopni niekoniecznie jest dobre dla tych, których matka natura tak nie ukochała dając im -20. Z drugiej strony wzorzec żywieniowy rolnika, może niekoniecznie jest zbieżny z wzorcem pracownika biurowego przylepionego do komputera 12h dziennie. Choć jak podejrzewam wzorzec rolnika z tajgi z wzorcem tegoż pracownika biurowego ma wspólnego jeszcze mniej ;)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Dziękuję za odwiedziny:) Może dieta śródziemnomorska nie byłaby dobrą propozycją dla Eskimosa, ale uważam, że do polskim realiów można ją dość dobrze dopasować, wykorzystując nasze lokalne produkty. Mam zresztą zamiar o tym napisać w jednym z kolejnych postów. Pozdrawiam:)

      Usuń
  2. Wspaniala dieta, chetnie gotuje dania z Twojego blogu. Na dlugosc zycia na tej rajskiej wyspie wplywa nie tylko zdrowe jedzenie,ale takze dostateczna ilosc slonca,lagodny klimat, sporo ruchu i, co dla serca najwazniejsze, o wiele mniej stresu, niz w naszym zabieganym swiecie.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Bardzo mi miło, że korzystasz z przepisów z mojego bloga:) Zgadzam się z Tobą, że na zdrowie mieszkańców Krety wpływa duża ilość ruchu (w końcu pracowali fizycznie i chodzili pieszo) i mniejsza ilość stresu - napiszę o tym w kolejnym poście na temat zasad diety. Zobaczycie, że piramida diety śródziemnomorskiej uwzględnia również czynnika poza-żywieniowe. Ale co do tego łagodnego klimatu, to niekoniecznie - w wielu badaniach naukowych pokazano, że można odnieść korzyści ze stosowania diety śródziemnomorskiej również, gdy mieszka się daleko od Morza Śródziemnego - wystarczy przytoczyć Program Północno-Karelski (Finlandia), o którym napisałam w pierwszym poście cyklu. Pozdrawiam serdecznie:)

      Usuń

Serdecznie dziękuję za wizytę na moim blogu i pozostawione komentarze:) Jeżeli wypróbowałaś/eś przepis z mojego bloga, prześlij mi zdjęcie, a umieszczę je w galerii na Facebooku.